Tibbiy kiyim-bosh: turlari va talablar

Tibbiyot xodimlarining maxsus kiyimi — sog‘liqni saqlash muassasalari xodimlarining majburiy ashyosidir. Uning yordamida ham bemorlar, ham tibbiyot xodimlari uchun to‘siqli himoya yaratiladi. U xodimlarga kasalliklarni yuqtirmaslik imkonini beradi, shuningdek, tashqi ko‘rinishga ozodalik bag‘ishlaydi.

Tibbiy kiyim u ishlatiladigan bo‘limga qarab turlicha ko‘rinishga ega bo‘ladi. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligining Buyrug‘ida tibbiyot xodimlari tomonidan maxsus kiyimlardan foydalanish me’yorlari aks ettirilgan. U maxsus normativlarga muvofiq ishlab chiqariladi. Unga ko‘ra, kiyim quyidagilar bilan ajralib turishi kerak:

\n
• Harakatni cheklamaydigan qulay bichim.
\n
• Estetik tashqi ko‘rinish.
\n
• Mustahkamlik va yeyilishga chidamlilik.
\n

Tayyorlash materiallari gipoallergen turlaridan tanlanadi. Ular gigiyenik va to‘liq xavfsiz bo‘lishi kerak. Shuningdek, kostyum sterillash va dezinfeksiyalovchi vositalar bilan ishlov berishdan o‘tadi, shuning uchun u turli moddalar ta’siriga chidamli bo‘lishi lozim. Tibbiy kiyim havoni yaxshi o‘tkazadi, shu sababli unda issiqlab ketilmaydi. Bunga uni ishlab chiqarish uchun paxtalik yoki asosi paxtadan bo‘lgan matolardan foydalanish orqali erishiladi.

Tibbiy kostyum sog‘liqni saqlash muassasasi xodimini bemorlar yoki tashrif buyuruvchilar orasida ajratib turadi. Matolarning o‘ziga xos xususiyati tufayli u g‘ijimlanmaydi, shuningdek, terini ta’sirlantirmaydi.

Tibbiy kiyimning turlari

Qo‘llanilishi kerak bo‘lgan maxsus kiyim turi u ishlatiladigan sog‘liqni saqlash muassasasiga bog‘liq. Tibbiy kiyim quyidagicha bo‘lishi mumkin:

\n
• Steril yoki steril bo‘lmagan. Birinchisi operatsiyalarda zarur, undan anesteziolog va reanimatologlar, shuningdek, aseptik bloklar xodimlari foydalanadi. Steril bo‘lmagan kiyimdan turli soha shifokorlari bemorlar bilan kundalik ish davomida foydalanadilar.
\n
• Bir martalik va ko‘p martalik. Birinchisi operatsiyalar vaqtida ishlatiladi, shuningdek, tashrif buyuruvchilarga beriladi. Ko‘p martalik kiyim uchun dezinfeksiya va sterillash jarayonidan o‘tish majburiydir, shuning uchun uni ishlab chiqarishda bunga mos keladigan maxsus materiallardan foydalaniladi.
\n

Funksional vazifasiga qarab tibbiy kiyim muolajalar va manipulyatsiyalar, operatsiyalar, patologoanatomik ishlarni amalga oshirish uchun to‘plamlarga tasniflanadi.

Tashqi ko‘rinishiga ko‘ra yubkali yoki shimli kostyumni ajratish mumkin. Ayollarga shimli kostyum kiyish taqiqlanmagan. Bizda tibbiyot xodimlari bilan bog‘lanadigan majburiy atribut tibbiy xalat hisoblanadi. Sochlarni yopish uchun tibbiyot xodimlari doimo shapka kiyadilar. Ayniqsa, reanimatsiya, kuyish bo‘limi, operatsiya xonasi, laboratoriyalar, muolaja xonalari va bog‘lov xonalarida ushbu qoidaga rioya qilish juda muhim: jarohatlarga va shilliq qavatlarga soch hamda undagi changlar tushmasligi lozim. Poyabzal sifatida tapochkalar ishlatiladi va ularning ustidan baxila kiyiladi.

Muayyan sharoitlarda fartuklar zarur: ular kiyimga suyuqlik tushishidan himoya qiladi. Agar ifloslanish xavfi yuqori bo‘lsa, kleyonkali fartuk kiyiladi. Patologoanatomik manipulyatsiyalar narukavniklarda (engpo‘sh) o‘tkaziladi.

Tibbiyot xodimlari uchun maxsus kiyimning turli matolari, modellari, ranglari bizning katalogimizda taqdim etilgan. Siz ish sharoitiga qarab zarur to‘plamlarni tanlashingiz mumkin. Maxsus kiyim sog‘liqni saqlash muassasalari xodimlariga ozoda, zamonaviy ko‘rinishga ega bo‘lishga yordam beradi. Bunday ko‘rinishda ular tashrif buyuruvchilar va bemorlarning ishonchini qozonadi hamda sog‘liqni saqlash muassasasining yaxshi nufuzini qo‘llab-quvvatlaydi.

Tibbiyot xodimlari uchun maxsus kiyimga qo‘yiladigan talablar

Tibbiyot xodimlarining maxsus kiyimiga nisbatan muayyan talablar mavjud. Bularning barchasi sanitariya-epidemiologik me’yor va qoidalarda belgilangan. Hisobga olinishi kerak bo‘lgan muayyan Davlat standartlari (GOST) mavjud. Masalan, tibbiy xalatlar GOST 25194-82/24760-81 ga muvofiq ishlab chiqarilishi kerak. Sanitariya poyabzaliga qo‘yiladigan talablar GOST 9897-88/9896-88 bilan belgilangan. Tibbiy bosh kiyimlari esa GOST 23134-78 ga muvofiq kelishi kerak.

Muhim talablarga tozalik va ozodalik kiradi. Shuningdek, maxsus kiyimning uzunligiga nisbatan ham muayyan talablar bor. Tibbiy xalatlar juda uzun yoki juda kalta bo‘lmasligi kerak. Ba’zi hollarda tibbiyot xodimlarining maxsus kiyimi – kostyumlar ko‘rinishida bo‘ladi. Shimning tor pochalari va kamari harakatlarni cheklab qo‘ymasligi uchun fasonni yaxshilab o‘ylab ko‘rish muhim.

Matoning xususiyatlariga nisbatan ham muayyan talablar mavjud. Masalan, material oson g‘ijimlanmasligi kerak. Mato esa uzoq vaqt davomida rangini va mustahkamligini saqlashi lozim. Shuningdek, kiyim tez-tez yuvilishga bardosh berishi kerak.

Maxsus kiyimni qo‘llashda muayyan qoidalarga rioya qilish zarur. Masalan, tibbiy kiyimda bezaklar yoki nishonlar bo‘lmasligi kerak. Faqat tibbiyot xodimining ismi-sharifi yozilgan beyj bo‘lishi mumkin. Maxsus kiyimda tibbiy maxsus muassasa hududidan tashqariga chiqish mumkin emas. Ifloslangan maxsus kiyimni kiyish taqiqlanadi. Bunday holatda uni darhol almashtirish kerak.

Xodimlarni maxsus shaxsiy himoya vositalari bilan ish beruvchi ta’minlashi shart.

Maxsus kiyim uchun materiallar

Tibbiyot xodimlari uchun uniformaning muhim vazifasi – sog‘liqqa zarar yetkazishi mumkin bo‘lgan ta’sirlardan himoya qilishdir. Qo‘llaniladigan matolar xodimning terisini xavfli mikroorganizmlar tushishidan himoya qilishi kerak. Buning uchun maxsus matolar ishlatiladi:

\n
• neylon. Material kichik vazn va past zichlikka ega. U bir martalik himoya vositalarini yaratish uchun qo‘llaniladi;
\n
• polipropilen. Mato maxsus kostyumlar va niqoblar ishlab chiqarishda qo‘llaniladi. U yirtilishga chidamliligi va yengilligi bilan ajralib turadi;
\n
• polietilen. Naushniklar, qo‘lqoplar, niqoblar va turli kostyumlar yaratish uchun mos keladi. Mato kichik vazn va zichlikning past darajasi bilan ajralib turadi;
\n
• poliefir yuqori mustahkamlik va yengillikka ega. U bir martalik niqoblar va kiyimlar ishlab chiqarish uchun qo‘llaniladi;
\n
• poliuretan. Suyuqlik o‘tishidan himoya qilish uchun mos keladigan mato. Yuqori kimyoviy chidamlilikka ega. U qo‘lqoplar yaratish uchun ishlatiladi;
\n
• PVX turli tibbiy vazifalar uchun kiyim va poyabzal ishlab chiqarishda qo‘llaniladi. Material turli suyuqliklar ta’siridan va mexanik ta’sirlardan himoya yaratishga yordam beradi;
\n
• trikotaj materiallari ko‘pincha boshqa matolar bilan kombinatsiyada qo‘llaniladi. Bu ko‘p qatlamli himoyani ta’minlaydi. Bunday materiallar qo‘lqop va kostyumlar ishlab chiqarishda dolzarbdir. Ular qo‘llanilganda kiyim qulay va havo yaxshi aylanadigan bo‘ladi.
\n

Munosib materiallarni tanlashda xodimlar ishining o‘ziga xos xususiyatlariga, shuningdek, ularning ish sharoitlariga tayanish muhim. Maxsus kiyimni oqilona tanlash zarur. Agar tibbiyot xodimlari ko‘chada bir necha soatlab vaqt o‘tkazsalar, zarurat bo‘lganda issiq tutuvchi (uteplitel) kiyimlarni tanlash lozim. Bu sovqotishning oldini olishga va kasalliklar yuzaga kelishiga yo‘l qo‘ymaslikka imkon beradi.

Shuningdek, sifatli ventilyatsiyaga ega maxsus kiyim talab qilinishi mumkin. Bundan tashqari, mutaxassislar ishiga qiyinchilik tug‘dirmasligi uchun uniforma kichik vaznga ega bo‘lishi kerak.

Tibbiy maqsadlar uchun kiyim ishlab chiqarishda turli suyuqliklarga chidamli materiallar qo‘llaniladi. Shuningdek, bunday matolar yuqori mustahkamlikka ega bo‘lishi kerak, chunki ular shikastlanmasligi yoki yirtilmasligi lozim.