Himoya kaskasi nimadan iborat: materiali va konstruktsiyasi

\n\t O‘zbekiston normativ hujjatlari talablariga muvofiq, ish beruvchi o‘z mablag‘lari hisobidan xodimlarni shaxsiy himoya vositalari (ShHV) bilan ta’minlashi shart. Bu O‘zbekiston Respublikasining «Mehnatni muhofaza qilish to‘g‘risida»gi Qonunida va boshqa tartibga soluvchi hujjatlarda mustahkamlangan. \n

\n\t Korxona, shuningdek, shaxsiy himoya vositalarini belgilangan normalarga muvofiq saqlanishini, ta’mirlanishini va almashtirilishini ta’minlashi kerak. Shuni ta’kidlash joizki, xodimlar ShHV bilan tegishli tartibda ta’minlanmagan taqdirda, ish beruvchi xodimlardan mehnat majburiyatlarini bajarishni talab qilishga haqli emas va yuzaga kelgan bekor turib qolishlar (prostoy) uchun haq to‘lashi shart. \n

\n\t Shaxsiy himoya vositalariga nafaqat maxsus kiyim va poyabzal, balki maxsus bosh kiyimlar, jumladan himoya kaskalari ham kiradi. Bugungi kunda himoya kaskalari xalq xo‘jaligi va sanoatning aksariyat tarmoqlarida majburiy hisoblanadi. Ulardan foydalanish huquqiy me’yorlarga rioya qilish va xavfli sharoitlarda bo‘lgan xodimlarni himoya qilish uchun zarurdir. \n

\n\t Bu bir necha sabablar bilan asoslanadi: birinchidan, xavfsizlik normalariga rioya qilish, ikkinchidan esa, boshning ishlab chiqarishdagi jarohatlarini olish xavfini kamaytirish. Bunday jarohatlarning foizi umumiy ishlab chiqarish jarohatlarining sezilarli qismini tashkil etadi. \n

Himoya kaskasi, uning turlari va tasnifi

\n\t Hozirgi vaqtda kaskalarning o‘n bitta turi mavjud bo‘lib, ularni shartli ravishda uchta asosiy klassga bo‘lish mumkin. Ularga umumiy maqsaddagi, maxsus maqsaddagi va yer osti ishlarini bajarish uchun mo‘ljallangan kaskalar kiradi. Shuningdek, kaskalar korpusining rangi bilan ham farqlanadi, bunda har bir rang uning egasining maqomini belgilaydi, jumladan: \n

\n\t
• Oq. Rahbariyat tarkibi, ma’muriyat va tekshiruvchi idora mutaxassislari uchun kaska rangi;
\n\t
• Qizil. Bunday rangdagi kaska ish yurituvchilar (prorab), bosh mutaxassislar, mexaniklar yoki energetiklar va boshqa o‘rta bo‘g‘in rahbarlari uchun beriladi;
\n\t
• To‘q sariq yoki sariq. Bu rangdagi kaska qolgan toifadagi xodimlarga beriladi;
\n\t
• Havorang. Kon-qutqaruv mutaxassisini belgilovchi himoya kaskasi rangi;
\n\t
• Jigarrang. Bunday rangdagi kaska shaxta ishchilari va konchilar uchun xosdir.
\n

\n\t An’anaviy ravishda, korxonalar GOSTlar bilan belgilangan rang yechimlarini saqlab qolishga harakat qiladilar, ammo oldindan berilgan buyurtma asosida himoya kaskalarini har qanday rangda, hattoki ko‘kimtir-kulrang bo‘lsa ham tayyorlab berishlari mumkin. \n

Kaskalarga qo‘yiladigan asosiy texnik talablar

\n\t Kaska qaysi standart bo‘yicha tayyorlanganidan qat’i nazar, u 09.12.2011 yildagi «Shaxsiy himoya vositalarining xavfsizligi to‘g‘risida»gi texnik reglamentga aniq muvofiq kelishi kerak. Unda dolzarb talablar yozilgan: \n

\n\t
• zarba sodir bo‘lganda, shlem boshga 5 kN dan ortiq kuchni o‘tkazmasligi kerak;
\n\t
• kaska boshni qulab tushayotgan buyumlar bilan bevosita to‘qnashuvdan himoya qilishi kerak;
\n\t
• dubulg‘a elektr toki ta’siridan himoya qilishi shart;
\n\t
• mahsulot yonmasligi yoki erimasligi kerak;
\n\t
• kaska iyak kamari bilan jihozlangan bo‘lishi kerak, bunda qurilma elementining kengligi kamida 10 mm ni tashkil qilishi lozim;
\n\t
• kaska konstruksiyasi va uning mahkamlanishi 150 N gacha bo‘lgan kinetik energiya kuchiga bardosh berishi kerak.
\n

\n\t Bundan tashqari, normativ hujjatlarda duyuulg‘ani ekspluatatsiya qilish shartlari qat’iy reglamentlangan. Jumladan, kaska har qanday nuqsonlar vizual aniqlanganda albatta almashtirilishi lozim. Shuningdek, qirralari o‘tkir, yoriqlari bo‘lgan va mahkamlagichlari singan shlemdan foydalanish taqiqlanadi. \n

Himoya kaskasining tuzilishi

\n\t Kaska turidan qat’i nazar, ularning barchasi asosan quyidagi elementlardan iborat bo‘lishi kerak: \n

\n\t
• korpus — zarbalarni qabul qiladigan va ularni mahsulotning butun maydoniga taqsimlaydigan mustahkam polimerlardan tayyorlangan dubulg‘a. U silliq yuzali, ba’zan chetlari (polya) va soyabon bilan tayyorlanadi, bunda o‘tkir burchaklar va keskin chiqiqlar bo‘lmasligi shart;
\n\t
• ichki aslaha (osnastka) — kaskani boshda ishonchli fiksatsiya qilish va jismoniy ta’sir sodir bo‘lganda amortizatsiya qilish uchun mo‘ljallangan. An’anaviy ravishda, aslaha yoy (ogolov’e), mahkamlagich va amortizator kabi elementlardan iborat;
\n\t
• iyak kamari — kaskani xodimning boshida ishonchli fiksatsiya qiluvchi konstruksiya elementi.
\n

\n\t Kaska yoyining funksional vazifasi — konstruksiyani boshga mahkamlangan joyida ishonchli fiksatsiya qilishdir, u ko‘taruvchi va ensa lentasi kabi elementlardan iborat, bundan tashqari, qulflar yoki mexanizmlar yordamida o‘lchamni moslashtirish uchun mo‘ljallangan. Amortizator zarba sodir bo‘lganda kinetik energiyani so‘ndirishi shart. Amortizatorlarni tayyorlash uchun klassik materiallar — bu mustahkam va elastik materiallar, masalan, to‘qima lentalar, elastik polimerlar yoki tabiiy teri. Amortizator konstruksiyasi zarba sodir bo‘lganda bosh suyagi shikastlanishining oldini olish va tabiiy ventilyatsiya siklini ta’minlash uchun dubulg‘a va bosh o‘rtasida bo‘sh joy bo‘lishini ta’minlaydi. \n

Himoya kaskasi nimadan iborat

\n\t Kaskalarni tayyorlashda turli xil materiallardan foydalaniladi. Uning tanlovi ShHVning qo‘llanish sohasiga va unga qo‘yiladigan talablarga bog‘liq, jumladan: \n

\n\t
• kimyo sanoati uchun kaskalar kislotalar, ishqorlar va boshqa tajovuzkor moddalar ta’siriga chidamli bo‘lgan viniplastdan tayyorlanadi;
\n\t
• tog‘-kon sanoati uchun kaskalar mexanik ta’sirga chidamli va yuqori zarbaga bardoshli materiallar — tekstolit, kevlar yoki shishaplastikdan tayyorlanadi;
\n\t
• qurilish sohasi uchun himoya kaskalarini ishlab chiqarishda dinamik va statik yuklamalarga chidamli bo‘lgan armirlangan polimerlar ishlatiladi;
\n\t
• metallurgiya sanoati uchun kaskalar tayyorlanadigan asosiy material sifatida Kevlar va tekstolitni ko‘rsatish mumkin. Bunday materiallar mexanik ta’sirga va yuqori haroratga chidamlidir.
\n

\n\t Bundan tashqari, kaskalarning ba’zi turlari ishlab chiqarish siklida zarur bo‘lgan qo‘shimcha ashyolar bilan to‘liqlanadi, bular ortiqcha namlikni yutish uchun paxta matosidan tayyorlangan maxsus podshlemniklar yoki aksincha, sovuq haroratlarda issiqlikni saqlaydigan mo‘ynali podshlemniklar bo‘lishi mumkin. Shuningdek, kaskalar texnologik talablarga qarab himoya yuz qalqonlarini, himoya ko‘zoynaklarini, chiroqlar yoki naushniklarni mahkamlash uchun qo‘shimcha elementlar bilan jihozlanishi mumkin. \n

\n\t Kompaniyamiz kaskalarning barcha turlarini hamyonbop narxlarda taklif etadi. Barcha mahsulotlar zarur GOSTlarga muvofiq keladi. \n